Izvor: Le Mond, Nova RS. Danas

,,Kriminalne grupe na Balkanu, posebno u Srbiji i Crnoj Gori, imaju nešto originalno u odnosu na neke bande povezane s drugim kriminalcima, a to je njihova bliska veza sa državom”, piše Le Monde.

Francuski dnevni list ,,Le Monde“ objavio je tekst pod naslovom „Na Balkanu: kriminalne bande u srcu državnog sistema“ (Dans les Balkans, les gangs au cœur d’un système d’Etat). U tekstu se govori o tome kako su srpske i crnogorske kriminalne grupe učestvovale u trgovini droge porijeklom iz Južne Amerike koja se dopremala do čitave Evrope, a sve u sprezi sa zvaničnim vlastima.

Od pada komunizma i ratova u bivšoj Jugoslaviji, balkanske mafije su porasle do te mjere da se sada smatraju glavnim igračem međunarodnog organizovanog kriminala. Srpske, crnogorske i albanske bande, koje su počele da cvjetaju prije tri decenije od trgovine oružjem i cigaretama, sada su u središtu dolaska južnoameričkog kokaina u Evropu.

U objavljenom tekstu, koji je dio veće istraživačke cjeline ,,Geopolitika mafije“ (Géopolitique des mafias), posebno se ističe brutalnost međusobnih sukoba klanova u Srbiji i Crnoj Gori, koji su počeli 2014. godine, a intenzivirani 2016. nakon ubistva Aleksandra Stankovića (Saleta Mutavog).

,,Srpske i crnogorske grupe preuzele su trgovinu drogom iz Južne Amerike, postajući ključni igrači u organizovanom kriminalu u Evropi“; navodi Le Mond.

Među ovim kriminalnim strukturama došlo je i do sukoba, podsjeća Le Monde.

,,Razlozi izbijanja nasilja poslednjih godina između bandita u Srbiji i Crnoj Gori ostaju ponekad misteriozni. Pucnjava u kafićima, eksplozije automobila, leševi pronađeni na ulicama Beograda, Kotora ili Podgorice, da ne spominjemo nepoznat broj nestalih: sedam godina ,,rata” bandi, atentati i osveta učinili su najmanje pedeset mrtvih.“

U tekstu se posebno naglašavaju uloge državnih vrhova, ali i ljudi usko vezanih za nosioce vlasti u Srbiji i Crnoj Gori, poput  braće srpskog i crnogorskog predsednika, Andreja Vučića u Beogradu i Aca Đukanovića u Podgorici.

S tim u vezi, citiran je i evropski diplomata koji kaže da su se „u ime geopolitike, zatvarale oči pred inkriminišućim aktivnostima Srbije i Crne Gore“. Navodi se da da su srpske i crnogorske vlasti favorizovale „kavački klan“, čiji su članovi „održavali bliske veze sa huliganima povezanim sa Vučićem“.

Navodi se i da je grupa „Janičari“, kasnije preimenovana u „Principe“, konstantno jačala od dolaska Vučića na vlast, kao i da su bili angažovani tokom ceremonije njegove inauguracije, a da je predsednikov sin Danilo redovno viđan u društvu ovih huligana.

U osvrtu na crnogorski i srbijanski kriminalni milje, Le Monde, za one manje upućene, podsjeća i kako je počeo rat između klanova.

,,Glavni pokretači sukoba između klanova su, međutim, poznati, a oba su se dogodila 2014. S jedne strane, nestanak najmanje 200 kilograma kokaina u španskoj luci u Valensiji očigledno je počeo da deli kartel na čelu sa Darkom Šarićem i označio eksploziju „kotorskog rata“ između dva rivalska klana: klana Škaljari i klana Kavač. S druge strane, hapšenje samog Šarića otvorilo bi rat za nasleđe između njegovih najodanijih – koji vladaju njegovim carstvom dok je u zatvoru – i ambicioznih ljudi koji sanjaju o većoj autonomiji i zaradi“, piše Le Mond.

Istorijski osvrt

Le Mond se dotakao i istorijata razvoja kriminala na Balkanu.

Od pada komunizma i ratova u bivšoj Jugoslaviji, balkanske mafije su porasle do te mjere da se sada smatraju glavnim igračem međunarodnog organizovanog kriminala. Srpske, crnogorske i albanske bande, koje su počele da cvjetaju prije tri decenije od trgovine oružjem i cigaretama, sada su u središtu dolaska južnoameričkog kokaina u Evropu. Oni takođe trguju heroinom i proizvode marihuanu i dizajnerske droge. Njihov profit je takav da su uložili veliki deo legalne ekonomije.

Jedan od ikona ovog paralelnog svijeta bio je, za vreme vladavine predsjednika  Slobodana Miloševića (1989-2000), Željko Ražnatović, zvani „Arkan“.

Kako Le Mond navodi, Arkan je bio vođa pristalica fudbalskog kluba Crvene zvezde iz Beograda i tada Arkanovih Tigrova, paravojne grupe koja je radila po naređenju srpske tajne policije.

,,Arkana, optuženog za zločine protiv čovječnosti od strane međunarodne pravde, ubio je u hotelu Intercontinental u Beogradu, neposredno prije pada predsjednika Srbije, ubica koji je, kao i on, imao u jednoj ruci banditski pištolj, a u drugoj policijsku značku“.

O Crnoj Gori i kriminalu

Eksperti ukazuju na ulogu, pored svakog predsjednika, rođenog brata koji upravlja porodičnim poslovima. Andrej Vučić u Beogradu i Aco Đukanović u Podgorici tako igraju ključnu ulogu na ivici politike, biznisa i prljavog novca, piše Le Monde.

Međutim, Đukanović je svoje bogatstvo nesumnjivo još više izgradio na privatizaciji nego na ilegalnoj trgovini. Njegov brat Aco je milijarder, konstatuje novinar Le Monde i autor teksta Remi Urdan.

„Niko na međunarodnoj sceni ne zna kako da se uhvati u koštac sa pitanjem organizovanog kriminala u Srbiji i Crnoj Gori“, kaže Stevan Dojčinović, urednik portala Krik, „jer niko ne razumije srž problema – to nije problem korupcije pojedinaca, to je državni sistem“.

To je već bio slučaj u Miloševićevo vrijeme, a nastavlja se i sa Vučićem i Đukanovićem. To je državna operacija koju je teško dokazati, dodaje.

Italijansko pravosuđe, koje je u nekoliko navrata pokušavalo da istraži odnos između političara i kriminalaca na Balkanu, posebno sa Milom Đukanovićem u slučajevima vezanim za italijansku mafiju, slomilo je zube u tom nastojanju. Ni pravosuđe u drugim evropskim zemljama nije uspjelo da dolija naredbodavcima ozloglašenih trgovaca drogom. Oni koji već dugo istražuju organizovani kriminal u bivšoj Jugoslaviji takođe smatraju da taj kriminal, vezan za državne tajne službe, druge obavještajne službe, američke i evropske, štite, u zamenu za informacije, ili čak kroz političke dilove, piše Le Monde.

Pored vrlo netransparentnog pitanja umiješanosti tajnih službi u kriminalne radnje, razumijevanje zamršenosti bandi nije lak zadatak za istražitelje.

S druge strane, kako navodi L’ Mond, „Zapad pokušava da dovede Srbiju u Evropu, dok Aleksandar Vučić ima bliske odnose sa Moskvom i srdačne odnose sa Pekingom. A Milo Đukanović je istorijski posmatrano još i najiskreniji prozapadni, pro-NATO, proevropski lider u regionu“, analizira jedan evropski diplomata.

U ime geopolitike, žmuri se na nedozvoljene aktivnosti ovih inače krhkih država, dodaje se u tekstu Le Monde.