Jasno je da su političke strukture u Crnoj Gori svjesne da, ko se pokaže dobrim vazalom krupnog kapitala i evroatlanskih interesa, automatski se kandiduje kao zapadni partner i mogući činilac nove vlasti kod nas.

Ne samo da rusko-ukrajinski sukob utiče na Crnu Goru – kao i na svaku drugu državu – od spolja, već vrlo atipično stvar utiče i na unutrašnje političko kretanje u zemlji. Kao i Evropa, koja je suočena sa  pandemijom,  odlaskom dugogodišnje perjanice EU politike, Angele Merkel, te još svježim Brexit-om,  dolazećim izborima u Francuskoj… i u Crnoj Gori je aktuelna svojevrsna politička kriza sa Vladom u tehničkom mandatu, nesređenom korupcijom i kriminalom bivše vlasti, Parlamentom u krizi, nesređenim tužilaštvom, sudovima u anesteziji, nesložnoj dosadašnjoj parlamentarnoj većini.

Uz sve to, komplikovanu situaciju sa manjinskom Vladom, dodatno komplikuje i zaokret usljed ukrajinskog sukoba, te na na scenu, posle nešto primirenije uloge, ponovo stupa Milo Đukanović, koji je u poiziciji da diktira pravila, ne samo zato što je ustavno onaj koji bira novog mandatara, a njegova partija pruža manjinsku podršku budućoj vladi, već i što je najistaknutiji i dokazani, tradicionalni partner NATO saveza u Crnoj Gori

Unutrašnja politička kretanja

Jasno je da su političke strukture svjesne da ko se pokaže dobrim vazalom krupnog kapitala i evroatlanskih interesa, automatski se kandiduje kao zapadni partner i mogući činilac nove vlasti u Crnoj Gori.

Na sjednici Savjeta za odbranu i bezbjednost (SOB), na čijem je dnevnom redu bio angažman Vojske Crne Gore povodom ukrajinske krize, predsjednik države Milo Đukanović pokazao je da je odan zapadnim partnerima i kao takav se ozbiljno kandiduje da (ponovo) preuzme ulogu neizostavnog činioca nove vlasti u Crnoj Gori. Stabilokratija je opet aktuelna.

Istini za volju, svi učesnici sastanka su pokušali da iskoriste ovu sitaciju i da zauzmu poziciju u odnosu svoje političke ciljeve. Odlazeći premijer i vjerovatno budući lider nove političke partije u Crnoj Gori, Zdravko Krivokapić potvrdio je da njegov kabinet i u tehničkom mandatu stoji iza međunarodnih obaveza države. Đukanović koji je juče i zvanično odabrao mandatara nove Vlade u liku navodno velikog političkog protivnika Dritana Abazovića, pokazuje da je iz jedne kohabitacije izašao kao pobjednik, a u drugu ulazi u mrtvu trku sa Abazovićem ko će biti bolji saveznik NATO-a.

U duboko polarizovanom društvu u kojem se pored svih podjela, sada izdvaja ona na prorusko i prozapadno opredjeljenje, hronična politička kriza u zemlji može se dodatno pogoršati krizom u Ukrajini i ostatku svijeta.

Vojna podrška Ukrajini?

Dok Evropska unija prvi put od osnivanja obezbjeđuje oružje trećoj zemlji, u Crnoj Gori je preslikan trend. S tim u vezi, imali smo priliku da prije dva dana čujemo predstavnika Ministarstva odbrane, general-majora Rajka Pešića da, iako NATO i Evropska unija, osim zahtjeva da se Crna Gora pridruži sankcijama protiv Rusije, nijesu tražili konkretan vid podrške Ukrajini, ipak, sama Ukrajina je uputila zahtjev za neborbena i borbena sredstva.

S tim u vezi Generalni direktor Direktorata za politiku odbrane, general-major Rajko Pešić i načelnik Generalštaba Vojske Crne Gore, brigadni general Milutin Đurović, sastali su se sa otpravnicom poslova u Ambasadi Ukrajine u Crnoj Gori, Natalijom Fijalkom, saopšteno je iz Ministartsva odbrane prije par dana. Na sastanku je dogovoreno da će Crna Gora donirati zaštitne prsluke i balističke šlemove i suvu hranu.

O upotrebi VCG nije se raspravljalo na sjednici SOB-a, a to je potvrđeno i u zvaničnom saopštenju Vlade. Po zakonu, odluku o upotrebi VCG donosi Skupština na predlog Savjeta, što je u saopštenju naglasilo Ministarstvo odbrane. Ukrajinska kriza ispostavlja se kao odličan politički trenutak da se predsjednik države ponovo predstavi kao faktor mira i stabilnosti, ali i kao faktor uticaja i time nametne potencijalnu odluku parlamentu.

Bivši general VCG, Blagoje Grahovac je Vijestima rekao da je predsjednik države taktički sazvao sjednicu Savjeta u vrijeme kada treba da počne redovno zasijedanje parlamenta, očekujući da se pitanja koja se tiču NATO-a i ukrajinske krize stave na dnevni red.

Povratak DPS-a i stabilokratija ponovo?

Kriza u Ukrajini koja ponovo aktuelizuje lojalnost državnih elita NATO savezu ima svog odjeka i u Crnoj Gori. Predsjednik Đukanović, čovjek koji je svoju političku karijeru krunisao priključenjem Crne Gore sjevero-atlanskom savezu, se opet predstavlja kao najdominantnija figura u ,,državnim” poslovima.

Aktuelna politička kriza se ovime zaoštrava do pozicije gdje se svaka suprotnost ruskoj agresiji i proruskom angažovanju valjano okreće DPS-u koji je, eto odjednom, manje zlo u odnosu na Putinovu agresivnu politiku na istoku Evrope. Kriminal i nepočinstva DPS-a sada se mogu i zaboraviti, ili makar kategorisati kao manje zlo u odnosu na ,,ruski talas” pred kojim cijela Evropa drhti.

NATO partnerstvo važnije od borbe protiv kriminala

Tome ide u prilog i već komična, druga epizoda, krađe cigareta iz slobodne zone u Luki Bar jednom od najznačajnijih strateških mjesta na Jadranu. Kriminal DPS-a kao manje zlo u odnosu na Rusiju budi neka ne tako stara sjećanja na crnogorsku politiku i nameće logičnost o bliskosti priče o švercu cigareta, Milu Đukanoviću i, njemu naklonjenom, pokroviteljstvu ,,naših zapadnih partnera”.

Još jedan aktivni (i tradiocionalno dokazani) NATO saveznik, stabilokrata na Balkanu, apsolutno dobro dođe.  

Sa druge strane, angažovanje nekih proruskih aktivista kao simpatizera rata i agresije pokazuje svu poremećenost našeg društva, onako trodimenzinalno. Crnogorsko društvo, tradicionalno, mora da zauzme neki položaj i stav, kao da bi nas naša nezavisnost od velikih svjetskih igrača izbrisala sa mape.

Na žalost nemogućnost da suvereno odlučujemo o položaju države i društva u ovako teškim globalnim zbivanjima ide u protivrječnost sa formalnom nezavisnošću kojom se kontinuirano dičimo.

Zauzimanje strane i pucanje u sopstvenu nogu?

Država Crna Gora se nameće da eksplicitno zauzme stranu, što je sasvim legalno i legitimno. Međutim, pored opravdanog slanja humanitarne pomoći naši zvanični raspravljaju i o mogućnosti vojne pomoći, dok je uvođenje ekonomskih sankcija Rusiji već gotova stvar. Ovakva konstelacija nas definitivno, ne samo deklarativno, svrstava na jednu od zaraćenih strana i uključuje u sukob koji je iznad naših kapaciteta. Pri tom, ne treba zaboraviti da smo kao društvo i po ovom pitanju duboko podijeljeni.

Kada je ekonomska slika u pitanju, ministar inostranih poslova Đorđe Radulović nas uvjerava da se sankcije uvedene Rusiji neće značajnije odraziti na nacionalnu ekonomiju. Međutim, podaci govore drugačije.

Pandemija koja traje već dvije godina, a potom rat, mogu dodatno usporiti, već usporeni globalni turizam, posebno ako se rat produži ili, još gore – proširi i uključi NATO i direktno ili indirektno mnoge druge zemlje u Evropi i svijetu, što znači i Crnu Goru.

Svakako, i u optimističnijem scenariju – u kojem rat neće direktno uticati na Balkan – za turističku Crnu Goru, ova situacija takođe predstavlja izazov jer turisti iz Ukrajine, su uz Britance i Ruse jedna od naših najbrojnijih ciljnih grupa.

Kako navodi Aleksandra Gardašević Slavuljica, predsjednica Rebuilding.Travel organizacije za Balkan ,,za nas dva značajna emitivna tržišta, rusko i ukrajinsko koja u susret ljetnjoj sezoni, neće biti mapirana kao turistički potencijali“. Takvo stanje stvari sigurno ne ukazuje da embargo Rusiji neće uticati na našu ekonomiju.

Pored turizma, sukob u Ukrajini imaće značajne ekonomske posljedice po Crnu Goru i u već viđenom novom rastu cijena goriva, osnovnih životnih namirnica, smanjenja stranih. Rusija je u prethodnoj godini bila najveći investitor u Crnoj Gori, a gosti iz ove države i Ukrajine činili 21 odsto turističkog prometa.

Javno mnjenje i cenzura

Haotična situacija u Rusiji medijski je izdominirala nad aktuelnim političkim haosom kod nas. U javnosti su strane zauzele nove-stare rovove iz kojih se ne komunicira što je vrlo opasna situacija i potrebno je pružiti adekvatnu sliku o cijeloj situaciji kako bi se strasti umirile.

Dok s jedne strane proruski rov svoju poziciju objašnjava rusofilstvom, osjećajem zadovoljenja nepravdi, animozitetom prema SAD i partnerima; s druge strane imamo onaj antiratni rov koji sve više naglašava i antiruski narativ, pa polako gubimo čisto antiratni pokret koji nije svrstan ni na jednu stranu. Posledica toga je da navedeni pacifisti postaju sve više antiruski, nego li antiratni/pacifistički.

To se može vidjeti u činu ignorisanja informacija kao što su isključenje ruskih sportista, pa i paraolimpijaca sa svih svjetskih takmičenja, ali i u ambivalentnom stavu prema inicijativi da se zabrane mediji sa ruskog govornog područja i političkog uticaja.

Kada je miješanje politike i sporta u pitanju, nije da i sami nismo imali sličnu sudbinu devedesetih kada smo to okarakterisali kao nepravdu prema narodu koji je kolateralna šteta režima. Te se postavlja pitanje, kako je sad moguće da to prihvatamo kao borbu protiv režima i rata, a ne vidimo posledice po sportiste i ostale građane?

Prećutkivanje cenzure ruskih medija, što se očituje u slučaju ministarke Srzentić, čak i ako je za neke ta odluka i na mjestu, nije nešto što što treba tek tako, jednostrano da se odlučuje, pogotovo ako smo svjesni da mediji svakako modifikuju medijske sadržaje. U tom slučaju, imati izvor informisanja sa obije strane, može biti samo korisno.