Ujedinjena ljevica NUPES koja bi da spriječi dalju neoliberalizaciju Francuske kroz parlament dobro se kotira u istraživanjima javnog mnjenja, ali prema projekcijama i dalje je moguće da će Makronov tabor osvojiti apsolutnu većinu, odnosno 289 poslaničkih mjesta.

Nakon Žaka Širaka, Emanuel Makron postao je prvi reizabrani predsjednik Francuske u poslednjih dvadeset godina. Ova činjenica ukazuje na politički autoritet koji Makoron ima u Francuskoj. To, međutim ne znači da je sve crno ili bijelo.

Premda su Makron i njegovi saveznici u EU odahnuli pošto je sigurno, iako ne spektakularno, pobijedio čelnicu krajnje desnice Marin Le Pen, zadnjih par sedmica nisu bili medeni mjesec. Cijene energije i hrane u Francuskoj lete u nebo kao i drugdje u Europi, a Ukrajina optužuje Makrona da je previše popustljiv prema Rusiji, a uporedo sa tim, ljevica značajno jača u političkom životu Francuske.

Prvi put od kraja 1980-ih i početka 1990-ih, kada na margine političkog života odlazi velika Komunistička partija Francuske (PCF), koja je decenijama nakon Drugog svetskog rata bila najjača partija ljevice, francusko političko polje je podijeljeno u tri relativno homogena bloka: ekstremna desnica (blok oko Marin Le Pen), ekstremni centar (blok oko Emanuela Makrona) i sve radikalnija ljevica (blok oko Žan-Luka Melanšona).

Ove godine nova koalicija ljevice, NUPES, sa popularnim političkim veteranom Melanšonom na čelu snažno je zagovarala važnost parlamentarnih izbora i napravila narativ borbe protiv Makronovog neoliberalizma preko parlamenta. Melanšon, kome je malo nedostajalo da na predsjedničkim izborima uđe u drugi krug i da dobije šansu da pobijedi Makrona, ranije je izjavio da će izbori za Narodnu skupštinu predstavljati „treći krug predsedničkih izbora“.

Borba protiv prezidencijalizma

Koalicija ljevice, oformljena za ovogodišnje parlamentarne izbore (12. i 19. juna), dovela je do usvajanja zajedničkog programa za upravljanje Francuskom od 650 mjera.

Ekološka politika, pravednija raspodjela bogatstva, jačanje javnih servisa, VI Republika koja bi raskrstila sa aktuelnim prezidencijalizmom, jačanje socijalne sigurnosti, borba protiv svih oblika diskriminacije, povećanje minalne plate, reforma policije itd.

Ujedinjena ljevica NUPES koja bi da spriječi dalju neoliberalizaciju Francuske kroz parlament dobro se kotira u istraživanjima javnog mnjenja, ali prema projekcijama i dalje je moguće da će Makronov tabor osvojiti apsolutnu većinu, odnosno 289 poslaničkih mjesta.

Pobjednik ovih izbora, kako analiziraju francuski mediji, sigurno neće biti onaj ko ima najveće biračko tijelo, već onaj ko uspije da mobilizuje najveći broj glasača iz tog biračkog tijela. Ukoliko glasači ekstremne desnice odbiju da izađu masovno na izbore za Nacionalnu skupštinu, ili da glasaju u drugom krugu tih izbora za kandidate centra, a istovremeno se nastavi ovaj trend mobilizacije na ljevici, postoji dakle mogućnost da i ljevica osvoji apsolutnu većinu.

Ukoliko bi Melanšon postao premijer, on bi – i to stoji u koalicionom dogovoru koji su prihvatile sve partije koje čine Savez ljevice, uključujući i Socijalističku partiju – kao jedan od prvih prijedloga stavio na glasanje usvajanje zakona koji bi podrazumijevao tranziciju francuskog političkog sistema ka klasičnom parlamenarizmu i uvođenje proporcionalnog sistema, čime bi bio ugrožen sam Makron, premda bi predsjednik zadržao kontrolu nad spoljnom politikom.

Ustav ide na ruku aktuelnog predsjednika

Iako dobar plan od strane Melanšona, mediji u Francuskoj upozoravaju da, Makronu Ustav i dalje omogućava veliki manevarski prostor za opstrukciju ovog plana, tako da bi verovatno u tom slučaju išao najprije na izazivanje podjele unutar skupštinske većine, tj. na pridobijanje zelenih i socijalista, a onda, ukoliko to ne uspije, i na namjerno izazivanje velike političke i – uz pomoć svojih mentora krupnih kapitalista – socijalne krize.

U Francuskoj se stiče utisak da je Melanšon uspio da stvori osjećaj kod glasača ljevice da ništa nije izgubljeno, i da postoji realna šansa da savez ljevice osvoji većinu, a on postane premijer koji će u toj igri uspjeti da spriječi Makrona da nastavi sa urušavanjem socijalnih prava.

To je impuls kakav nismo vidjeli u posljednjih nekoliko decenija. Uprkos kontinuiranoj negativnoj kampanji i u medijima, pri čemu predstavnici NUPES 90% svog vremena u najgledanijim TV i radio emisijama provode na dodatno razjašnjavanje političkih pozicija koalicije u odnosu na Putina, rusku agresiju, rezultati posljednjih predizbornih anketa pokazuju da će NUPES osvojiti najveći broj glasova, najveći broj poslanika, i da će se do samog kraja boriti protiv Makronove koalicije Zajedno (Ensemble) za skupštinsku većinu. Međutim, put do apsolutne većine za NUPES otežan je na više nivoa.

Jedna od tih prepreka je sam izborni sistem Francuske zbog kog se osvojeni procenat podrške neće direktno prevesti u broj poslaničkih mjesta, i koji u datoj političkoj konstelaciji nudi prednost centrističkim kandidatima.

Ipak, stručnjaci ne isključuju iznenađenje u poslednjem trenutku.

Moglo bi da se ponovi ono što se desilo 1997. kada je iznenađujuće pobjedila ljevica, što je dovelo do takozvane kohabitacije: Francuska je imala konzervativnog predsjednika Žaka Širaka i socijalističku vladu Lionela Žospena.

Ostaje nam da vidimo kakvi će biti rezultati izbora. Iako moguća kohabitacija ne bi značila promenu spoljne politike Francuske, ista bi predsjednika mogla da usmjeri na unutrašnju politiku i borbu sa premijerom zbog čega bi agenda spoljne politike bila značajno zanemarena, zaključuju analitičari.