Zbog učestalog kršenja radnih prava pripadnika LGBITQ zajednice – straha od neravnopravnog pristupa tržištu rada, diskriminacije na radu, verbalnog uznemiravanja, mobinga, otkaza, u ekstremnim situacijama i fizičkog nasilja, pripadnici LGBTI+ zajednice u najvećem broju slučajeva kriju svoj rodni identitet i seksualnu orijentaciju kako prilikom zapošljavanja, tako i u radnom okruženju.

U okviru istraživanja Centra za Građansko obrazovanje koje su sproveli u okviru fokus grupa sa ovom populacijom, zaključuje se da je pandemija COVID19 dodatno usložila već ionako lošu situaciju sa radnim pravima LGBTIQ osoba jer je negativno uticala ina njihov opšti položaj, materijalni status i mentalno stanje.

Kada je konkretno status u radnom angažmanu u pitanju, tokom istraživanja CGO-a, došlo se do podataka koji ukazuju da su tokom pandemije, LGBTIQ osobe su doživljavale diskriminaciju na radnom mjestu koja je u određenim slučajevima kulminirala i otpuštanjem ili davanjem otkaza uslijed nemogućnosti da se LGBTIQ osobe i dalje nose sa tom diskriminacijom.

,,To naglašava nejednak položaj LGBTIQ osoba na tržištu rada u Crnoj Gori ukoliko su autovani i/ili ako ne skrivaju svoju seksualnu orijentaciju ili rodni identitet, ali i kada su žrtve predrasuda na osnovu percipirane seksualne orjentacije”, navodi se u istraživanju.

Iz CGO-a,primjećuju da je posljedično, to je uticalo i na njihov materijalni status, pa većina pripadnika/ca LGBTIQ zajednice, koji su bili učesnici fokus grupa, navodi da nijesu imali dovoljno novčanih sredstava za svakodnevni život u tom period, navodi se u istraživanju.

Podrška od NVO sekotra

LGBTIQ osobe naglašavaju  da su podržavajuće bile nevladine organizacije, koje su im pomagale kroz obezbjeđivanje osnovnih namirnica, pokrivanje mjesečnih računa, kirije, itd. U tom kontekstu, CGO preporučuje da tokom vanrednih socio-ekonomskih situacija nadležne institucije osiguraju pakete pomoći u vidu osnovnih potrepština za sve marginalizovane grupe uključujući i LGBTIQ zajednicu.

Političari da budu više senzibilni na ova pitanja

LGBTIQ osobe jednoglasno smatraju da političari i drugi donosioci odluka ne treba da uzimaju stavove vjerskih zajednica o pravima LGBTIQ osoba kao relevantne u koncipiranju zakona i politika za ovu populaciju, ali i procjenjuju da oni često neodgovorno koriste religiju kako bi opravdali sopstvene stavove.

Kako bi se to promijenilo, važno je jačati i primjenjivati ustavno određenje o sekularnosti države Crne Gore, ali i uvesti u Zakon o slobodi vjeroispovjesti ili uvjerenja i pravnom položaju vjerskih zajednica član o zabrani diskriminacije i podsticanja mržnje i netolerancije opravdano vjerskim stavovima prema osobama i grupama po osnovu bilo kog ličnog svojstva, seksualne orijentacije ili rodnog identiteta.

LGBTIQ osobama je važno i kako poslanici u Skupštini Crne Gore govore i raspravljaju o njima, te se u tom dijelu preporučuje sakcionisanje govora mržnje poslanika i ukidanje imuniteta za takav govor, uz adekvatno procesuiranje za poslanike koji podstiču zločine iz mržnje prema LGBTIQ osobama zloupotrebljavajući svoj imunitet.

Institucionalna zaštita

U okviru istraživanja jasno se došlo do činjenice da su diskriminacija i nasilje nad LGBTIQ osobama u toku pandemije pojačani, kako zbog dobrovoljnog tako i prisilnog autovanja.

,,Ako nisu diskriminisani zato što su se javno autovali, LGBTIQ osobe su diskriminisane zbog percipirane seksualne orijentacije i rodnog identiteta. U ovom dijelu je najvažnije unaprijediti primjenu postojećeg zakonodavnog okvira za zaštitu ljudskih prava i procesuiranje slučajeva diskriminacije/nasilja/zločina iz mržnje prema LGBTIQ osobama”, apeluje se u saopštenju Centra za građansko obrazovanje koje potpisuje Željka Ćetković, koordinatorka programa Aktivno građanstvo

Kad je u pitanju institucionalna zaštita prava, LGBTIQ osobe uglavnom poznaju institucije i procedure koje mogu koristiti u zaštiti svojih prava, ali ih ne smatraju dovoljno pristupačnim i otvorenim za podršku. S tim u vezi, Ćetković konstatuje da su nevladine organizacije prepoznate kao najagilnije u borbi protiv homofobije u našem društvu, a često se naglašava da su NVO preuzele uloge koje bi trebalo da imaju nadležne institucije. 

U ovom kontekstu, važno je da policija i tužilaštvo sa dužnom pažnjom procesuiraju slučajeve diskriminacije/nasilja/zločina iz mržnje prema LGBTIQ osobama, ali i da se pojačaju napori Ministarstva ljudskih i manjinskih prava u zaštiti prava LGBTIQ osoba.

Fokus grupe o uticaju COVID19 pandemije na socio-ekonomski položaj, mentalno zdravlje, diskriminaciju i nasilje, kao i opštu socijalnu pozicioniranost pripadnika/ca LGBTIQ čiji su nalazi sublimirani u izvještaj, organizovane su tokom juna 2022.godine, u okviru projekta “LGBTIQ – Sloboda bez etiketa!”, koji CGO sprovodi uz finansijsku podršku Ministarstva ljudskih i manjinskih prava Crne Gore.