Razgovarao: Aljoša Turović

,,Za očekivati je jačanje građanskih pokreta koji u budućnost imaju zadatak da izmire koncepte nacionalističkih i građanističkih politika i do kraja se izbore za decentralizaciju Crne Gore. Interesovanje slobodnomislećih pojedinaca za političko djelovanje na lokalnom nivou raste i vjerujem da će se u skoro svakoj opštini na lokalnim izborima nastupiti građanske liste koje će dati snažan impuls demontaži DPS hobotnice.“

Tivat je opština koja je u periodu od 2016-2020 bila žrtvovana na lokalnim izborima od strane tadašnjih opozicionih partija sa centralama u Podgorici. Naime, izbori u ovoj opštini su se odigravali nekih pola godine prije parlamentarnih, a usled raznih razmirica sa državnog nivoa, tada opozicione partije, odlučile su za bojkot izbora. Bojkot nije urodio plodom, DPS i njima bliske partije su uzele apsolutnu većinu. Tivat opozicioni glasači bili samo kolateralna šteta.

Četiri godine kasnije, usled velike krize povodom spornog Zakona o slobodi vjeroispovijesti, partije tadašnje opozicije su opet htjele da žrtvuju Tivat kao alibi za parlamentarne izbore. Ipak, lokalni odbori ovih partija su odlučili da ne slušaju centralu, napustili partije i zajedno sa lokalnim partijama Tivatska Akcija i Arsenal za Tivat formirali građansku listu Narod Pobjeđuje, a za nosioca su izabrali Željka Komnenovića, dugogodišnjeg novinara i predsjednika NVO Matica Boke.

Izbori su usred pandemije održani zajedno sa parlamentarnim, a rezultat je bio pad koalicije DPS-SD-HGI i dolazak na vlast tri liste koje nemaju centralu u Podgorici i isključivo su lokalnog karaktera. Tivatski model je nešto što se dešava prvi put u Crnoj Gori i kao takav je za kratak period već počeo da pokazuje prednosti lokalnih lista u odnosu na tradicionalne partije.

Naš sagovornik je Željko Komnenović, predsjednik opštine Tivat i nosilac liste Narod Pobjeđuje. 

,,Malo ko je očekivao da će nakon bojkota opozicionih stranaka na izborima u Tivtu 30. avgusta pretprošle godine, vlast formirati građanske liste koje nemaju stranačke centrale u Podgorici” ističe Komnenović i navodi da je  to ,,prvi put u političkoj istoriji regiona da dođe do direktne primjene demokratije i da između glasača i vlasti nema posrednika”.

Vidljivi rezultati vlasti – racionalizovan administrativni aparat

Komenović na početku razgovora napominje da je ,,praksa vršenja vlasti u proteklih godinu i po pokazala brojne prednosti tog koncepta, a prije svega veću efikasnost kao direknu posljedicu nezavisnosti u odlučivanju i vođenju finansijske politike”.

,,Tako je gradska uprava za godinu uspjela da od deficita od 4 miliona u gradskoj kasi u vrijeme vlasti DPS-HGI-SD koalicije stigne do 6 miliona viška prihoda na kraju godine, dvostruko većoj naplati poreza na nepokretnost i komunalija u odnosu na 2019. godinu”, kazao je Komnenović.

Pored toga, kako svjedoči Komnenović ,,uspješno je racionalizovan administrativni aparat, započeta je akcija sistematskog uklanjanja nelegalnih objekata u zoni morskog dobra, uspješno pripremljena i realizovana turistička sezona, a pokazan je i zavidan stepen efikasnosti i u realizaciji kapitalnih investicija – i sve to je postignuto u godini pandemije korona virusa i ekonomskoj krizi koja je bila direktna posljedica toga”.

Komnenović smatra da je uspjeh koalicije građanskih listi u Tivtu i zamor glasača u Boki kad je u pitanju podrška parlamentarnim strankama, dala vjetar u leđa i lokalnoj ,,Novskoj listi” na izborima u Herceg Novom, ali poručuje da je i  ,,pored svega navedenog, utisak da je ovaj koncept u Crnoj Gori u povoju i da parlamentarne stranke  u ovom trenutku neće lako prepustiti svoj uticaj lokalnim građanskim listama”.

,,Rrezultati u Tivtu govore sami za sebe i mislim da će to natjerati građane da se zamisle kome će i zašto pokloniti povjerenje na narednim lokalnim izborima u Crnoj Gori” dodaje Komnenović.

Građanske liste za jaču lokalnu autonomiju

Veliki problem lokalne politike je mala autonomija lokalnih odbora u odnosu na partijske centrale, pa samim tim, prilikom glasanja odbornici polaze primarno od toga šta je interes partije pa tek onda šta je interes građana. Upravo je tu mana tradicionalnih partija,  a prednost lokalnih lista.

S tim u vezi, Komnenović smatra da ,,lokalne građanske liste predvođene nekompromitovanim pojedincima mogu da osvoje veliki broj glasova”, ali napominje da ,,do primjera Novske liste i situacije u Tivtu, takve liste su po pravilu davale podršku DPS kao npr. Izbor u Herceg Novom i Biram Crnu Goru u Baru”.

,,Ipak, za očekivati je jačanje građanskih pokreta koji u budućnosti imaju zadatak da izmire koncepte nacionalističkih i građanističkih politika i do kraja se izbore za decentralizaciju Crne Gore. Interesovanje slobodnomislećih pojedinaca za političko djelovanje na lokalnom nivou raste i vjerujem da će se u skoro svakoj opštini na lokalnim izborima nastupiti građanske liste koje će dati snažan impuls demontaži DPS hobotnice”, istakao je Komnenović.

Centralizovane partije posvećene svojim interesima, a ne građanima

Za formiranje većine, trima lokalnim listama, jedan mandat je obezbijedio tivatski SDP. Ipak, danas smo svjedoci da ga je povukao zbog nekih razloga koji ipak nisu lokalne prirode, iako je aktuelna lokalna vlast uspjela da za malo više od godinu dana, dovede grad do plusa.

,,Dok god postoje stranke čije centrale nijesu u gradovima u kojima djeluju, praksa davanja prioriteta partijskim interesima biće nastavljena”, kazao je Komnenović i istakao da je ,,zanimljivo da su sad najupornije u toj praksi partije koje se proklamativno zalažu za tzv. građanski koncept”.

Po njegovom mišljenju, u tome i jeste specifičnost Crne Gore: ,,Stranke koje se isključivo bave nacionalnim i ideološkim radom, retorički se navodno bore za građansko društvo. Suština je da su takve stranke udarna igla borbe da se po svaku cijenu na vlast vrati DPS po onoj ,,stara ljubav zaborava nema”,kazao je prvi čovjek tivatske opštine.

Uprkos tome, on smatra da ,,nesumnjivo je da se ,,točak političke istorije 30. avgusta 2020. godine nepovratno pokrenuo”.

,,Zbog toga je velika odgovornost na strankama koje su izvojevale pobjedu protiv bivšeg režima, kao i obaveza da trasiraju put za napredak crnogorskog društva. Ako se to desi, miješanje lokalne i državne politike neće biti problematično. Građanske liste mogle bi u tom slučaju da budu jak korektivni faktor”, kazao je Komnenović.

Bojkot opozicije stvorio krizu u Tivtu

Predsjednik Opštine Tivat, trenutnu situaciju u gradu opisuje kao svojevrstan apsurd. Sjednica na kojoj je trebalo da bude usvojen budžet za sljedeću godinu nije održana zbog nedostatka kvoruma usljed bojkota opozicije kojoj se pridružio i SDP, pa će do usvajanja istog opština biti na privremenom finansiranju.

 ,,Iako se izvršna vlast više nego uspješno izborila sa izazovima, jedina u Crnoj Gori obavila racionalizaciju broja zaposlenih, sanirala posljedice neracionalnog trošenja budžetskih sredstava, po prvi put počela da vodi samostalnu politiku u odnosu sa strateškim investitorima i ponudila superiornu viziju razvoja grada, SDP se rekao bih, rado odazvao inicijativi DPS-a da u bliskoj saradnji sa SD i HGI blokiraju rad skupštine”, pojasnio je Komenonvić.

Kako kaže, razlog takvog ponašanja on vidi u pojavi da je tim partijama ,,šovinistička ideologija mnogo bliža od interesa građana” i smatra da su, u takvoj situaciji, vanredni izbori najpoštenije rješenje.

,,Vidjećemo kako će SDP pozicionirati, sa kim će ući u koaliciju i od koga tražiti podršku za formiranje vlasti na Cetinju, ali to vjerovatno neće presudno uticati na Tivat. Narod je pobijedio u Tivtu na redovnim lokalnim izborima, a pobijediće još ubjedljivije na narednim, bili vanredni ili redovni” siguran je Komnenović.

On objašnjava da ono što unespokojava DPS i njene koalicione partnere u Tivtu je da vladajuća koalicija, Narod pobjeđuje – Bokeški forum – Goran Božović časno i odgovorno za bolji Tivat,  odlučuje o sudbini lokalne vlasti, ali ponavlja da će odluku o daljim aktivnostima donijeti vodeći se najboljim interesima grada i građana a ne podgoričkih stranačkih centrala.

Decentralizacija i regionalizacija za bolji razvoj opština

Opštine koje privređuju, u Crnoj Gori su u manjini i one izdržavaju ostale, manje razvijene. To možda i ne bi bio problem – da je u poslednje tri decenije uloženo u projekte koji bi oživjeli te opštine. Ipak, to nije slučaj.

S tim u vezi Komnenović podsjeća na  fenomen Egalizacionog fonda koji se u najvećoj mjeri puni sredstvima primorskih opština i Podgorice.

,,Ta sredstva su čak okosnica budžeta opština na sjeveru, a da apsurd bude veći, prijestonica Cetinje ima zagarantovanih 10 miliona eura svake godine iz državnog budžeta”, primjećuje Komnenović i dodaje da je ,,iz Tivta tako u poslednje četiri godine u državni budžet uplaćeno pet miliona eura, a država ni približno tom iznosu nije investirala u kapitalne projekte na teritoriji tivatske opštine”.

Kao veliki problem on navodi vladin program ,,Evropa sad” jer će usled njega  opštinski budžet u ovoj godini biti ,,kraći” za preko  800.000 eura koliko je ove godine opština prihodovala na ime prireza na dohodak zaposlenih u Tivtu.

Po njegovom mišljenju, Ministarstvo fiinansija u narednom periodu mora donijeti jasne strateške odluke.

,,U prvom redu da li ćemo nastaviti da opštine budu izdržavani ili samoodrživi sistemi. Jedan od pravaca je decentralizacija i regionalizacija. U skladu sa pozitivnom praksom EU regioni bi mogli snažnije da pomognu razvoju opština ali i države”,primijetio je Komnenović.

 ,,Tokom sastanaka sa ministrima finansija i ekonomskog razvoja u Vladi Crne Gore, upoznat sam da im je to razmišljanje blisko i da bi u bliskoj budućnosti mogli pokrenuti razvoj države u tom pravcu. Ekonomija treba da diktira politiku, što do sada nije bio slučaj. U svemu tome su ipak opštine na potezu.” navodi Komnenović.

Stali na put partijskom zapošljavanju

Jedan od poteza lokalne vlasti u Tivtu jeste i smanjivanje broja zaposlenih u opštini.

Komnenović smatra da je partijsko zapošljavanje teg o vratu razvoja svih opština u Crnoj Gori, a da su  DPS, SD i HGI u Tivtu nakon izbora 2016.godine dodatno podigli ljestvicu.

,,Toj praksi smo u Tivtu mi stali u kraj na način što smo racionalizovali broj zaposlenih za preko 40 odsto. Rezultati govore da smo na taj način sem uštede od preko 500.000 eura na godišnjem nivou, uspjeli da postavimo osnove za razvoj efikasnije administracije. Svi službenici koji su u skladu sa zakonskim normativima proglašeni tehnološkim viškom su dobili otpremnine za što je opština izdvojila preko 400.000 eura” jasan je Komnenović i dodaje da ono što zabrinjava je da opština Tivat, sem tapšanja po ramenu, nije dobila od Vlade nikakav konkretan benefit, iako je jedina uspješno obavila racionalizaciju.

,,Podsjećam da je racionalizacija broja zaposlenih u javnom sektoru bila obavezujuća za državni aparat i da je su to smjernice koje od Crne Gore traži Evropska unija. Za sredstva koje opštine izdvajaju za plate zaposlenima mogu da se otvore radna mjesta u privredi. Mi smo zato u Tivtu planirali otvaranje tzv. biznis inkubatora i u toku je izrada projekta i studije izvodljivosti”, zaključuje Komnenović.