piše: dr Kristina Bojanović
Sjaj, knjiga o tajnama nevidljivog svijeta, nije samo originalna po formi, već i zbog toga što se u njoj prvi put u našoj književnosti kazuje o nasilju nad djecom i što se, kroz kombinovani metod, stupa u područje psihoistorije, koja se izručuje bespoštedno, kao bolan udarac u grudi i lice.
Prošlo je jedanaest godina otkako je Vuksan Vuksanović u romanu Zemlja (Nova knjiga, 2010) sažeo svoja istraživanja i refleksije o tijelu, i najavi zlokobnog novog doba u kojem se, smrvljen i dezorijentisan, raskorijenjen čovjek, batrga i strada pod imperativima biopolitičkog društva, i svoju konačnost brani imaginacijom i vizuelizacijom.
Prošlo je jedanaest godina otkako je Vuksan Vuksanović u romanu Zemlja (Nova knjiga, 2010) sažeo svoja istraživanja i refleksije o tijelu, i najavi zlokobnog novog doba u kojem se, smrvljen i dezorijentisan, raskorijenjen čovjek, batrga i strada pod imperativima biopolitičkog društva, i svoju konačnost brani imaginacijom i vizuelizacijom.
Iz tjeskobne intimne drame, knjiga se očas pretvara u dokumentaristički roman (katkad esej), u kojem čujemo visokoparne naučne razgovore, potom prelazi u životopis, ponovo se vraća na dramu, da bi svoju strahotnu istinu okončala u formi ispovijesti. Nema sidrišta, nema spokoja, jer Sjaj, svakom svojom slikom, vizijom, svakim napetim tonom i dubokourezivim prizorom, vodi u nepovratne bezdane.
Sjaj, knjiga o tajnama nevidljivog svijeta, nije samo originalna po formi, već i zbog toga što se u njoj prvi put u našoj književnosti kazuje o nasilju nad djecom i što se, kroz kombinovani metod, stupa u područje psihoistorije, koja se izručuje bespoštedno, kao bolan udarac u grudi i lice. U Sjaju je, riječju kao slikom, grčevito – jer drukčije je teško moguće opisati istinu koja nas u grč pretvara – ispisana istorija mučenja i mučeništva djece, tih stradalnika čija su nevinost i bespomoćnost bili voda i hrana mnogim (izopačenim) dogmama, sistemima, zakonima, vjerovanjima, politikama i ideologijama.
Vuksanović svoje opise sprovodi i ogoljeno i metaforično: od početka, kada se junakinja knjige rađa s teškim mukama, i nadalje u životu trpi zlostavljanje, preko istančanih i kompleksnih analiza svijesti i energije (kroz dijelove o Nikoli Tesli i Institutu za ispitivanje svijesti, što od čitaoca zahtijeva veliki napor i misaonu angažovanost, no i ozbiljno predznanje), do pojavljivanja glasa Dada Đurića i njegovog neizrecivog platna, iz kojeg šikljaju simboli i sudbine.
Uprkos tome što autor ove knjige vlada znanjem iz brojnih oblasti, pri čemu je naročito fascinantno njegovo poznavanje psihologije, astrologije, Veda, origenizma (jer duša je entitet o kojem slojevito slovi), njegovo pero je nepretenciozno: Vuksanović je odabrao da istinu saopšti surovo, katkad sirovo, smatrajući to svojim ljudskim, etičkim pozvanjem. Istina se ne dotjeruje, ne dekonstruiše, niti domišlja; njeno je samo da se ne skriva, te smo, dok čitamo Sjaj, svjedoci nezavršenog i nezavršivog vremena istine, koja nas zove i potapa, i u kojoj se davimo, baš kao što se likovi iz knjige u završnim scema guše u prljavoj vodi i krvi. Možda zato što se još nismo ni rodili. U istini.
Crnogorska književna scena bogatija je za jednu novu poetiku koja će publiku zasigurno p(r)otresti i izmjestiti iz čitalačke i estetske lagode. Jedinstveni poduhvat da naznači i/ili objelodani tajne nevidljivog svijeta (i podvižnički naučnostraživački rad, lično pregnuće i odgovornost koje takav samozadati projekat sobom nosi), punoća i pregnantnost teksta i njegova informativnost, sintetičnost i sveobuhvatnost, podrobna deskripcija i istinonosnost, čine Vuksanovićev Sjaj autentičnom naracijom čiji efekti nadmašuju polje uobrazilje.
