Izvor: KANA

Starog hotela ,,Vir” u Virpazaru više nema, a na njegovom mjestu niče novi hotel, većih gabarita. I dok glavni državni arhitekta Mirko Žižić tvrdi da je idejno rješenje rekonstrukcije hotela u skladu sa smjernicama iz planskog dokumenta, iz grupe arhitekata “Kana” problematizuju gradnju investitora, kompanije ,,Tehno max”.

Kako kažu iz ove organizacije, ,,rekonstrukcija hotela “13. jul” (čije je ime nakon privatizacije promijenjeno u “Vir”) u Virpazaru je rekonstrukcija samo u promotivnim novinskim tekstovima koji najavljuju skori završetak izgradnje novog objekta – novog projekta u koji investira kompanija ,,Tehno Max”. U stvarnosti – na terenu naročito, ali i u samom projektu – jasno je da se radi o novom objektu, koji počiva na uništenoj zgradi koju smo znali kao hotel “13. jul”, kasnije Vir“.  

Iz KANA-e, obavještavaju javnost, da ,,novi objekat, koji će biti viši i veći od starog, krši urbanističko-tehničke uslove zadate važećim planom i zanemaruje smjernice izdate od strane Uprave za zaštitu kulturnih dobara (UZKD) koje moraju biti ispoštovane, tim prije što se objekat nalazi u granicama zaštićene okoline kulturnog dobra ,,Kulturno-istorijska cjelina Virpazar”“.

Ministar Mitrović dao saglasnost za izvođenje radova

Mada se sve ovo jasno vidi iz idejnog rješenja (koje je dostupno na Internetu), projekat je u februaru ove godine dobio saglasnost Glavnog državnog arhitekte – tačnije, dobio je saglasnost ministra Ratka Mitrovića, koji je u tom trenutku (valjda) obavljao i posao Glavnog državnog arhitekte.

Prije nego što je ministar Mitrović dao ovu saglasnost, projekat rekonstrukcije ovog hotela je dva puta odbijen od strane prethodnog Glavnog državnog arhitekte, o čemu je lako naći podatke u arhivama dostupnim na Internetu.

Iz KANA-e, kažu da je projekat po kojem se izvodi novi hotel na lokaciji koju je nekada zauzimao hotel ,,13. jul” problematičan iz više razloga.

Neusklađenost projekta po više osnova

,,Prije svega, projekat nije usklađen sa urbanističko-tehničkim uslovima koje propisuje važeći plan, i to po više osnova. Jedna od njih su konzervatorski uslovi, koji su sastavni dio urbanističko-tehničkih uslova i koji bi morali biti ispoštovani“, navode iz ove organizacije.  

Kako dalje kažu, konzervatorski uslovi su zahtijevali da za rekonstrukciju hotela bude urađen stručni konzervatorski projekat, koji je morao biti dostavljen UZKD i odobren od strane ove Uprave. Takav projekat nije urađen, već je umjesto njega u okviru idejnog rješenja za novu zgradu projektant dao samo šturo obrazloženje u kojem tvrdi da su važeći plan i konzervatorski uslovi u koliziji.

,,Drugim riječima, konzervatorski projekat bi značajno smanjio površinu koju bi na ovoj lokaciji bilo dozvoljeno graditi – pa su investitor i projektant odlučili da zaobiđu tu proceduru, u čemu im je, kako vidimo, nadležno Ministarstvo rado pomoglo.“

Ovdje je važno napomenuti da je važeći planski dokument – Državna studija lokacije ,,Virpazar” – usvojen 2015. godine, i da je prije usvajanja tog plana UZKD dala mišljenje da povećanje visine hotela nije dozvoljeno, ,,jer bi se time umanjile ambijentalne i pejzažne vrijednosti cjeline, te karakteristična svojstva očuvanog okruženja, već je moguća isključivo adaptacija i sanacija hotela u cilju unaprijeđenja njegovog stanja…”.

RZUP nije ispoštovao sugestije UKZD

Iz KANA-e, saopštavaju da je obrađivač ovog plana bio  Republički zavod za urbanizam i projektovanje, koji je bio je u obavezi da ispoštuje sugestije date mišljenjem UZKD. Međutim, kako UZKD navodi u konzervatorskim uslovima, one nijesu inkorporirane u finalnu verziju planskog dokumenta Državna studija lokacije ,,Virpazar”.

,,Ukratko: Uprava za zaštitu kulturnih dobara je pokušala da zaštiti hotel 2015. godine, u vrijeme donošenja plana za područje Virpazara; naručilac plana Ministarstvo održivog razvoja i turizma (MORT) je tada blokirao taj pokušaj, a novo Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma je završilo posao kada je dalo saglasnost na projekat koji očigledno krši mjere uspostavljene radi zaštite ukupne vrijednosti virpazarskog pejzaža kao kulturnog dobra“, kažu iz KANA-e.

Prekoračene dozvoljene dimenzije hotela

Iz ove organizacije izdvajaju još nekoliko primjera kršenja urbanističko-tehničkih uslova u ovom projektu:

Broj ležaja – urbanističko-tehnički uslovi dozvoljavaju 60, a projektovano je 72 ležaja (odnosno 78, ako računamo i sobe koje prema projektu nemaju prozore?!)

Prekoračenje građevinske linije: planskim dokumentom je dozvoljena nadogradnja u postojećim gabaritima, te se stoga građevinska linija poklapa sa gabaritom, tj. nalazi se uz same zidove starog hotela. Novoprojektovanom i izvedenom dogradnjom objekat u mnogome prelazi dozvoljenu građevinsku liniju.

Prekoračenje dimenzija postojećeg gabarita koji se odnosi na promijenjeno stanje i prizemlja i sledeća tri sprata. Površina svih etaža je povećana.

S tim u vezi, iz KANA-e, napominju da je važno ,,razumjeti da stručni termin ,,nadogradnja”, koja je po planu dozvoljena, podrazumjeva da postojeće etaže ne smiju biti proširivane, već da na njih može samo biti dodata nova etaža. Međutim, na prizemlju je projektant isplanirao toalet i dodao natkrivenu terasu čija kvadratura ulazi u bruto razvijenu građevinsku površinu, dok je na prvom spratu je isplanirao dodatnih cca 133m2, a na drugom cca 176m2.“

Radovi na dogradnji hotela su već u poodmakloj fazi, iako je investitor tek u februaru ove godine dobio saglasnot glavnog državnog arhitekte (tj. u ovom slučaju ministra) na idejno rješenje, a u junu prijavio gradnju i odmah nakon toga povukao prijavu gradnje (informacije dostupne na sajtu Ministarstva). Izvedeno stanje se, kako smo već rekli, razlikuje i od odobrenog, jer je površina prizemlja dodatno proširena, i dodata je i još jedna korisna etaža tako što *nije izveden* kosi krov koji je  idejnim projektom zadržan i nad njega ucrtan ravan prohodni krov, u cilju prikazivanja manje bruto kvadrature. Ovakav postupak je bio apsurdan i u samom idejnom rješenju, iz kojeg je bilo očigledno šta će tu nastati. Nakon svega, pitamo se gdje je bila inspekcija da kontroliše poštovanje propisa kako prilikom izdavanja saglasnosti, tako i kod načina i oblika izgradnje objekta.

Novi hotel narušava ambijent u Virpazaru

,,Kada ovaj projekat bude završen, Virpazar će dobiti novu, predimenzionisanu zgradu koja će negativno uticati na tradicionalne vizure i prepoznatljivi krajolik, i koja je na mjestu nekadašnjeg hotela ,,13. jul” ugurana na silu i uz grubo kršenje procedura i urbanističko-tehničkih uslova“ kažu iz KANA-e.

Uz to, kako navode iz ove organizacije, novu zgradu odlikovaće loš kvalitet arhitekture, zapravo – odsustvo kvaliteta zapanjujuće čak i za naše prilike.

,,Utoliko je gore što će ovaj arhitektonski promašaj zauzeti mjesto hotela “13. jul”, koji je bio izuzetno zanimljivo ostvarenje“, kazali su iz ove grupe arhitekatai naveli riječi arhitekte Cvetka Boškovića iz Bara, autora hotela ,,13. jul” (koji nije bio čak ni kontaktiran tokom izrade novog projekta) da ovaj hotel je projektovan 1980ih godina, poslije zemljotresa iz 1979. i da ga je on je projektovao po uzoru na crmničku kuću, sa kamenom u prizemlju, polukružnim voltama, drvenim prozorima sa škurama, kosim krovom sa ćeramidom i gumnom ispred objekta.

Bošković je naveo da je unutar objekta projektovan kamin umjesto ognjišta, a za umjetničku dekoraciju angažovan je crmnički slikar Nikola Gvozdenović, čije slike su bile izložene na zidovima enterijera. Arhitekta Bošković je formom objekta, njegovom visinom, i stepenastim povlačenjem objekta uz brdo iza, želio da ispoštuje prirodni pejzaž, tvrđavu Besac i spomenike koji se nalaze u neposrednoj blizini.

Inspiracija i uzor bili su crmnička kuća, uklapanje u ambijent i poštovanje karakteristika područja u kome se gradilo.

Institucije žmure na uništavanje kulturnog nasljeđa

Ustupcima privatnim investitorima, institucije uništavaju ambijentalnu arhitekturu i kulturno nasljeđe.

Iz KANA-e su konstatovali da se ,,prvi građevinski napad na hotel desio kada je prije nekoliko godina vlasnik hotela postala “Atlas” banka, kada su sa hotela skinuti karakteristični drveni prozori i škure i zamijenjeni metalnim prozorima. Tada je i naziv hotela promijenjen, “13. jul” je postao ,,Vir”.

,,Sada stari hotel u potpunosti nestaje: gabarit i arhitektonski izraz postojećeg objekta dovode se do neprepoznatljivosti, dok novoprojektovana nedefinisana masa napada prostor vizuelno i prostorno bez ikakvog poštovanja prema okruženju. Sve to uz blagoslov nadležnog Ministarstva i bez ijedne primjedbe inspekcija zaduženih za kontrolu poštovanja propisa i uravnotežen razvoj našeg prostora. Naprotiv: nadležne institucije kao da jedva čekaju da naprave usluge i ustupke privatnim investitorima, bez obzira na dugoročne posljedice nepromišljenih i nekvalitetnih projekata i na cijenu koju nastavlja da plaća naše istorijsko, kulturno i arhitektonsko nasljeđe, zaključili su iz KANA-e.